Tου Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού, Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.
Σε έναν κόσμο που διαθέτει πρωτοφανείς τεχνολογικές δυνατότητες, επιστημονική γνώση και παραγωγικούς πόρους, εκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να στερούνται το αυτονόητο και αυτό δεν είναι τίποτα άλλα από την πρόσβαση σε επαρκή, ασφαλή και θρεπτική τροφή. Αυτή η αντίφαση αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες ηθικές και πολιτικές προκλήσεις της εποχής μας. Η Παγκόσμια Ημέρα Τροφίμων, που τιμάται κάθε χρόνο στις 16 Οκτωβρίου, δεν αποτελεί απλώς μια υπενθύμιση της ανάγκης καταπολέμησης της πείνας, αλλά πρόσκληση για επανεξέταση του τρόπου με τον οποίο οργανώνουμε τις οικονομίες μας,
διαχειριζόμαστε τους φυσικούς πόρους και αντιλαμβανόμαστε την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Το φετινό μήνυμα του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), «Innovate today. Nourish tomorrow», αναδεικνύει την καινοτομία ως βασικό εργαλείο για ένα δικαιότερο και πιο βιώσιμο επισιτιστικό μέλλον. Ωστόσο, η καινοτομία δεν μπορεί να περιορίζεται στην τεχνολογία. Περιλαμβάνει νέες πολιτικές, αποτελεσματικότερη διεθνή συνεργασία, ενίσχυση της τοπικής παραγωγής και αξιοποίηση της παραδοσιακής γνώσης. Η πρόκληση δεν είναι μόνο να παράγουμε περισσότερα τρόφιμα, αλλά να διασφαλίσουμε ότι αυτά φτάνουν σε όσους τα χρειάζονται.
Η πείνα δεν είναι αποκλειστικά πρόβλημα παραγωγή, αλλά, σε μεγάλο βαθμό, πρόβλημα πρόσβασης, ανισότητας και πολιτικών προτεραιοτήτων. Οι ένοπλες συγκρούσεις, οι γεωπολιτικές αναταράξεις, η κλιματική αλλαγή και οι διαταραχές στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες καθιστούν την επισιτιστική ασφάλεια ζήτημα παγκόσμιας σταθερότητας. Η τροφή δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ένα ακόμη εμπόρευμα, αποκομμένο από τις κοινωνικές και ανθρωπιστικές του διαστάσεις.
Το διεθνές δίκαιο αναγνωρίζει το δικαίωμα στην επαρκή τροφή ως θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα. Το άρθρο 11 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Μορφωτικά Δικαιώματα κατοχυρώνει τόσο το δικαίωμα σε επαρκές επίπεδο διαβίωσης όσο και το θεμελιώδες δικαίωμα προστασίας από την πείνα. Η εφαρμογή αυτών των δεσμεύσεων απαιτεί συγκεκριμένες πολιτικές και όχι απλώς διακηρύξεις.
Για την Κύπρο, μια χώρα με περιορισμένους υδάτινους πόρους, έντονες κλιματικές πιέσεις και σημαντική εξάρτηση από εισαγωγές, η επισιτιστική ασφάλεια συνδέεται άμεσα με τη βιωσιμότητα της γεωργίας, την ορθολογική διαχείριση του νερού και την ανθεκτικότητα της οικονομίας. Η επένδυση στην αγροτική καινοτομία, στη μείωση της σπατάλης τροφίμων και στη στήριξη των παραγωγών αποτελεί αναγκαιότητα. Πάνω απ’ όλα, όμως, χρειάζεται να επαναφέρουμε τον άνθρωπο στο επίκεντρο και ο στόχος των πολιτικών μας προτάσεων και δράσεων πρέπει να επικεντρώνεται σε αυτήν ακριβώς την σημαντική παράμετρο.
Δεν μπορούμε να μιλούμε για πραγματική πρόοδο όταν η τεχνολογική ανάπτυξη συνυπάρχει με την πείνα, ούτε για βιώσιμη ανάπτυξη όταν η πρόσβαση στην τροφή εξαρτάται από τον τόπο γέννησης ή την οικονομική δυνατότητα. Η Παγκόσμια Ημέρα Τροφίμων μάς υπενθυμίζει ότι η καταπολέμηση της πείνας δεν είναι πράξη φιλανθρωπίας. Είναι υποχρέωση δικαιοσύνης, συλλογικής ευθύνης και πολιτικής βούλησης. Γιατί η πρόοδος μιας κοινωνίας δεν μετριέται μόνο από όσα μπορεί να παράγει, αλλά και από το αν μπορεί να διασφαλίσει ότι κανένας άνθρωπος δεν μένει πίσω και κανένας άνθρωπος δεν μένει πεινασμένος.
