Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού, Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.
Η νέα προέλαση των Χούθι στην Υεμένη αποκαλύπτει μια βαθύτερη μεταβολή στη γεωπολιτική αρχιτεκτονική της σύγκρουσης στη Μέση Αναστολή και στον πόλεμο στο Ιράν και όχι απλώς ακόμη ένα επεισόδιο στον παρατεταμένο πόλεμο και αυτή είναι ότι ο έλεγχος των στρατηγικών θαλάσσιων περασμάτων μετατρέπεται σε βασικό εργαλείο άσκησης ισχύος.
Η κατάληψη θέσεων κατά μήκος των ακτών της Ερυθράς Θάλασσας και, κυρίως, της στρατηγικής νήσου Perim - Mayun ενισχύει δραματικά τη δυνατότητα των ανταρτών Χούθι να επηρεάζουν τη ναυσιπλοΐα στο Bab el-Mandeb. Πρόκειται για το πέρασμα που συνδέει τον Ινδικό Ωκεανό με την Ερυθρά Θάλασσα και, μέσω του Σουέζ, με τη Μεσόγειο και την Ευρώπη.
Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν συνδεθεί με τα όσα συμβαίνουν στα Στενά του Ορμούζ. Η συνεχιζόμενη σύγκρουση έχει ήδη περιορίσει τις ενεργειακές ροές από τον Περσικό Κόλπο. Η Σαουδική Αραβία επιχείρησε να αντισταθμίσει αυτή την ευπάθεια χρησιμοποιώντας τον αγωγό East-West, μεταφέροντας πετρέλαιο προς την Ερυθρά Θάλασσα. Η επίθεση, όμως, εναντίον του αγωγού και η προσωρινή διακοπή της λειτουργίας του αποκάλυψαν το ότι ακόμη και οι εναλλακτικές διαδρομές μπορούν να μετατραπούν σε στόχους. Έτσι δημιουργείται μια πρωτόγνωρη στρατηγική πίεση. Από τη μία βρίσκεται το
Ορμούζ. Από την άλλη το Bab el-Mandeb. Και ανάμεσά τους βρίσκονται οι σημαντικότερες ενεργειακές οικονομίες του Κόλπου.
Αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί η νέα φάση της σύγκρουσης δεν αφορά μόνο στρατιωτικούς συσχετισμούς. Αφορά την εργαλειοποίηση της γεωγραφίας, όπως έχουμε αναφέρει επανειλημμένως στο παρελθόν. Η δυνατότητα να απειλείς ένα λιμάνι, έναν αγωγό ή ένα
στενό μπορεί να δημιουργήσει οικονομικό αποτέλεσμα δυσανάλογα μεγαλύτερο από το στρατιωτικό μέσο που χρησιμοποιείται.
Οι αγορές ήδη αντιλαμβάνονται αυτή τη νέα πραγματικότητα. Το Brent ξεπέρασε εκ νέου τα 100 δολάρια, φθάνοντας στις 14 Σεπτεμβρίου περίπου στα 108 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι αγορές τιμολογούν πλέον όχι ένα μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά τον κίνδυνο παρατεταμένης διατάραξης των ενεργειακών ροών. Ταυτόχρονα, η στάση της Ουάσιγκτον δημιουργεί ένα δεύτερο επίπεδο αβεβαιότητας. Παρά τα αιτήματα του Ριάντ για αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη έναντι των Χούθι, οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται απρόθυμες να ανοίξουν ακόμη ένα μέτωπο. Αυτό ωθεί τα κράτη του Κόλπου να επανεξετάσουν μια στρατηγική που για δεκαετίες στηριζόταν στην αμερικανική εγγύηση ασφαλείας.
Δεν είναι τυχαίο ότι παράλληλα επιχειρείται η δημιουργία διαύλων επικοινωνίας με την Τεχεράνη. Η προγραμματισμένη συνάντηση στο Ομάν για το καθεστώς ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ αναβλήθηκε λόγω διαφωνιών, όμως και μόνο η προσπάθεια είναι ενδεικτική της νέας πραγματικότητας.
Το κρίσιμο συμπέρασμα είναι συνεπώς ευρύτερο και περιγράφεται απλοϊκά στο ότι η ισχύς στη σημερινή Μέση Ανατολή δεν μετριέται μόνο με πυραύλους, αεροσκάφη και στρατούς αλλά και με τη δυνατότητα ελέγχου της ροής του παγκόσμιου εμπορίου. Και όταν δύο από τις σημαντικότερες θαλάσσιες πύλες του κόσμου βρίσκονται ταυτόχρονα στο επίκεντρο της ίδιας γεωπολιτικής σύγκρουσης, τότε ο πόλεμος παύει να είναι περιφερειακός και οι οικονομικές του συνέπειες γίνονται αναπόφευκτα παγκόσμιες.
