Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού, Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.
Υπήρξε μια εποχή κατά την οποία οι πολιτικοί ηγέτες κρίνονταν κυρίως από το τέλος της διαδρομής τους. Η ιστορία τους γραφόταν μέσα από τα αποτελέσματα των επιλογών τους και όχι από τις εντυπώσεις της ημέρας. Οι κοινωνίες αποδέχονταν ότι η διακυβέρνηση απαιτεί χρόνο, ότι οι μεταρρυθμίσεις χρειάζονται υπομονή και ότι η πολιτική είναι μια διαδικασία που αποδίδει καρπούς αργότερα από τη στιγμή που σπέρνεται.
Σήμερα, αυτό το χρονικό πλαίσιο μοιάζει να έχει καταρρεύσει. Ζούμε σε μια εποχή όπου η ταχύτητα έχει μετατραπεί σε πολιτική αξία. Η κοινωνία έχει μάθει να απαιτεί άμεσες απαντήσεις, άμεσα αποτελέσματα και άμεση επιβεβαίωση των προσδοκιών της. Η λογική του ψηφιακού κόσμου έχει διαχυθεί στην πολιτική ζωή. Όπως ένα μήνυμα πρέπει να απαντηθεί αμέσως και μια είδηση να σχολιαστεί μέσα σε λίγα λεπτά, έτσι και η πολιτική εξουσία καλείται πλέον να αποδείξει την αποτελεσματικότητά της σχεδόν σε πραγματικό χρόνο.
Το πρόβλημα είναι ότι η πολιτική δεν λειτουργεί έτσι. Η οικοδόμηση θεσμών, η μεταρρύθμιση της οικονομίας, η ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής ή η αντιμετώπιση διεθνών προκλήσεων είναι διαδικασίες που απαιτούν χρόνια. Η πολιτική παραμένει μια τέχνη μακράς διάρκειας σε μια κοινωνία που έχει συνηθίσει στη λογική των λίγων δευτερολέπτων.
Αυτό δημιουργεί ένα παράδοξο. Οι πολίτες ζητούν όλο και περισσότερο ηγεσία, αλλά ταυτόχρονα δίνουν όλο και λιγότερο χρόνο στους ηγέτες να ασκήσουν ηγεσία. Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος διαρκούς απογοήτευσης. Οι προσδοκίες αυξάνονται ταχύτερα από την ικανότητα των θεσμών να τις ικανοποιήσουν. Και όταν οι προσδοκίες διαψεύδονται, η εμπιστοσύνη καταρρέει.
Ίσως, όμως, το βαθύτερο πρόβλημα να μην είναι η φθορά των πολιτικών προσώπων. Ίσως να είναι η φθορά της ίδιας της έννοιας της αυθεντίας. Οι σύγχρονες κοινωνίες έχουν γίνει πιο μορφωμένες, πιο ενημερωμένες και περισσότερο καχύποπτες απέναντι σε κάθε μορφή
εξουσίας. Αυτό αποτελεί δημοκρατικό κεκτημένο. Ταυτόχρονα, όμως, καθιστά δυσκολότερη τη συγκρότηση σταθερών σημείων αναφοράς. Η αμφισβήτηση, που είναι απαραίτητη για τη δημοκρατία, συχνά μετατρέπεται σε μόνιμη δυσπιστία. Και η δυσπιστία, όταν γίνεται κυρίαρχη κουλτούρα, δεν αποδυναμώνει μόνο τους κακούς ηγέτες. Αποδυναμώνει και την ίδια τη δυνατότητα ηγεσίας.
Η μεγάλη πρόκληση των επόμενων δεκαετιών ίσως δεν είναι να βρούμε καλύτερους πολιτικούς. Ίσως είναι να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με τον χρόνο, την υπομονή και την πολιτική ευθύνη. Διότι μια δημοκρατία δεν κινδυνεύει μόνο όταν οι ηγέτες αποτυγχάνουν. Κινδυνεύει και όταν η κοινωνία παύει να πιστεύει ότι οποιοσδήποτε μπορεί να πετύχει. Σε έναν κόσμο που αλλάζει με πρωτοφανή ταχύτητα, η πραγματική πολιτική πρόκληση δεν είναι ποιος θα ανέλθει στην εξουσία. Είναι αν θα επιτρέψουμε σε κάποιον να παραμείνει αρκετά ώστε να αφήσει πραγματικό αποτύπωμα στην ιστορία.
