Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού, Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.
Η επικείμενη παρουσία του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών στην Κύπρο αποτελεί ακριβώς μια στιγμή στην εξελικτική πορεία του Κυπριακού που κρίνεται όχι από το αποτέλεσμα της συνάντησης ή της διαδικασίας έναρξης ενός νέου γύρου διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό αλλά από το κατά πόσο η κοινωνία και η πολιτική μας ηγεσία αντιλαμβάνονται τη σημασία της συγκυρίας και επιλέγουν να την αξιοποιήσουν στρατηγικά.
Προφανώς, δεν υπάρχουν εγγυήσεις επιτυχίας, και ούτε υπήρξαν ποτέ. Δεν υπάρχει κανείς που μπορεί να προδικάσει ότι η διαδικασία θα οδηγήσει άμεσα στην επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων. Όμως υπάρχει κάτι εξίσου σημαντικό, αυτό που αναφέρεται στην αρχή ότι η διεθνής κινητικότητα γύρω από το Κυπριακό δεν είναι δεδομένη.
Κάθε φορά που η διεθνής κοινότητα επενδύει πολιτικό κεφάλαιο σε μια προσπάθεια επίλυσης, η Κυπριακή Δημοκρατία οφείλει να είναι παρούσα με αυτοπεποίθηση, συνέπεια και ξεκάθαρη στρατηγική.
Η μεγαλύτερη παγίδα για κάθε μακροχρόνια διαφορά είναι η σταδιακή εξοικείωση με το αδιέξοδο. Όταν η στασιμότητα μετατρέπεται σε κανονικότητα, η κατοχή παύει να αντιμετωπίζεται ως επείγον διεθνές πρόβλημα και αρχίζει να θεωρείται μια διαχειρίσιμη πραγματικότητα. Αυτό ακριβώς πρέπει να αποτραπεί. Η Κύπρος δεν χρειάζεται να επιδιώκει μια διαδικασία μόνο και μόνο για να υπάρχει διαδικασία. Χρειάζεται να επιδιώκει μια διαδικασία που να διατηρεί ζωντανό το διεθνές ενδιαφέρον, να επαναφέρει το Κυπριακό στην κορυφή της διεθνούς ατζέντας και να υπενθυμίζει ότι πρόκειται για ζήτημα εισβολής, κατοχής και παραβίασης θεμελιωδών αρχών του διεθνούς δικαίου.
Η αξία της παρουσίας του Γ.Γ. ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες δεν περιορίζεται στο συμβολισμό της. Αποτελεί ένδειξη ότι τα Ηνωμένα Έθνη εξακολουθούν να θεωρούν ότι υπάρχει περιθώριο πολιτικής πρωτοβουλίας. Και όσο αυτή η προοπτική παραμένει ανοικτή, η Κυπριακή Δημοκρατία έχει κάθε λόγο να την αξιοποιήσει υπεύθυνα.
Ως εκ τούτων, η στρατηγική μας πρέπει να βασίζεται σε τρεις πυλώνες. Πρώτον, στην απόλυτη προσήλωση στο διεθνές δίκαιο και στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας. Η νομιμότητα δεν είναι διαπραγματευτικό χαρτί που χρησιμοποιείται κατά
περίπτωση. Είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο μπορεί να οικοδομηθεί μια βιώσιμη λύση.
Δεύτερον, στη διαρκή αξιοποίηση της ευρωπαϊκής διάστασης του Κυπριακού. Η Κυπριακή Δημοκρατία δεν είναι ένα απομονωμένο κράτος. Είναι πλήρες Κράτος - Μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία οφείλει να είναι απολύτως συμβατή με το ευρωπαϊκό κεκτημένο, τις θεμελιώδεις ελευθερίες και τις αρχές του κράτους δικαίου. Τρίτον, στην καλλιέργεια κλίματος αξιοπιστίας. Η διεθνής κοινότητα ανταποκρίνεται περισσότερο σε κράτη που παρουσιάζουν συνέπεια, σοβαρότητα και ξεκάθαρες θέσεις παρά σε κράτη που επενδύουν στη ρητορική της σύγκρουσης.
Η Κύπρος δεν διεκδικεί προνόμια. Διεκδικεί την εφαρμογή των αρχών που αποτελούν τον πυρήνα της διεθνούς έννομης τάξης, ήτοι τον σεβασμό της κυριαρχίας, εδαφικής ακεραιότητας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η παρούσα συγκυρία δεν πρέπει να
αντιμετωπιστεί με υπερβολικές προσδοκίες ούτε με απαισιοδοξία. Χρειάζεται ψυχραιμία, στρατηγική διορατικότητα και πολιτική ωριμότητα. Γιατί οι μεγάλες εθνικές υποθέσεις δεν κερδίζονται με στιγμιαίο ενθουσιασμό. Κερδίζονται όταν μια χώρα παραμένει σταθερή στις αρχές της, αξιοποιεί κάθε διπλωματική ευκαιρία και μετατρέπει τη συνέπεια σε στρατηγικό πλεονέκτημα.
