Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού, Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.
Η ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Μέση Ανατολή με την άφιξη του USS Tripoli και περίπου 3.500 πεζοναυτών και ναυτών σηματοδοτεί ότι η σύγκρουση με το Ιράν εισέρχεται σε ακόμη πιο επικίνδυνη φάση. Παρότι δεν έχει επιβεβαιωθεί επισήμως μια επικείμενη χερσαία επιχείρηση, η ίδια η φύση των στρατιωτικών μέσων που αναπτύσσονται
στην περιοχή δείχνει ότι η Ουάσιγκτον επιθυμεί να έχει στη διάθεσή της ένα ευρύ φάσμα επιλογών. Και αυτό, από μόνο του, αρκεί για να ενισχύσει τη στρατηγική αβεβαιότητα. Η Τεχεράνη απαντά με οξύτητα, προειδοποιώντας ότι κάθε αμερικανική παρουσία επί ιρανικού εδάφους θα αποτελέσει αιτία άμεσης και βίαιης αντίδρασης. Στην πραγματικότητα, όμως, το
κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο αν θα υπάρξει χερσαία εμπλοκή. Είναι ότι η σύγκρουση έχει ήδη υπερβεί τα στενά όρια ενός διμερούς στρατιωτικού επεισοδίου και μετατρέπεται σε πολυεπίπεδη περιφερειακή κρίση με παγκόσμιες επιπτώσεις.
Το Ιράν, παρά τα σφοδρά πλήγματα που έχει δεχθεί, δείχνει ότι δεν έχει καταρρεύσει.
Αντιθέτως, επιχειρεί να αξιοποιήσει τα κλασικά εργαλεία της ασύμμετρης ισχύος. Πρώτον, τη γεωγραφία. Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν το ισχυρότερο χαρτί της Τεχεράνης, καθώς από εκεί διέρχεται τεράστιο μέρος της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Δεύτερον, τα περιφερειακά δίκτυα επιρροής. Η είσοδος των
Χούθι στην αντιπαράθεση, με επιθέσεις κατά του Ισραήλ και απειλές για την Ερυθρά Θάλασσα, υπενθυμίζει ότι η κρίση μπορεί να διαταράξει όχι έναν, αλλά δύο από τους πιο κρίσιμους θαλάσσιους διαδρόμους του πλανήτη.
Αυτό είναι το σημείο στο οποίο η στρατιωτική λογική συναντά την οικονομική πραγματικότητα. Ο πόλεμος δεν παράγει μόνο καταστροφή στο πεδίο. Παράγει και διεθνές κόστος με υψηλότερες τιμές πετρελαίου, πίεση στις μεταφορές, ανασφάλεια στις αγορές, επιβάρυνση του πληθωρισμού και αβεβαιότητα για τις αλυσίδες εφοδιασμού. Με άλλα λόγια, η Μέση Ανατολή μετατρέπεται ξανά στον χώρο όπου μια περιφερειακή ανάφλεξη μπορεί να αναδιαμορφώσει την παγκόσμια οικονομία. Την ίδια στιγμή, η πολιτική εικόνα παραμένει θολή. Η Ουάσιγκτον αφήνει να εννοηθεί ότι υπάρχουν διπλωματικά κανάλια, ενώ η
Τεχεράνη αρνείται ότι διεξάγονται ουσιαστικές διαπραγματεύσεις. Οι προτεινόμενοι όροι εκατέρωθεν μοιάζουν περισσότερο με επιβολή όρων ήττας παρά με σοβαρή βάση συμβιβασμού. Αυτό καθιστά τη διπλωματία αδύναμη ακριβώς τη στιγμή που είναι περισσότερο αναγκαία.
Η πιο ουσιαστική διάσταση της κρίσης είναι ότι αποκαλύπτει τα όρια της στρατιωτικής υπεροχής όταν αυτή δεν συνοδεύεται από σαφή πολιτικό σχεδιασμό για την επόμενη ημέρα.
Ένας πόλεμος μπορεί να αρχίσει με πυραύλους και αεροπορικά πλήγματα, αλλά δεν τελειώνει μόνο με αυτά. Τελειώνει όταν διαμορφωθεί ένας πολιτικός συσχετισμός που να καθιστά βιώσιμη την αποκλιμάκωση. Στην παρούσα φάση, κάτι τέτοιο δεν διαφαίνεται. Και όσο η στρατιωτική πίεση αυξάνεται χωρίς καθαρό διπλωματικό ορίζοντα, τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος η κρίση να μετατραπεί σε μακρόσυρτη γεωπολιτική παγίδα, όχι μόνο για τους άμεσα εμπλεκομένους, αλλά για ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα.
