Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού, Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.
Οι εκλογές έχουν μια παράξενη ιδιότητα. Ενώ διαρκούν μήνες, τελειώνουν μέσα σε λίγες ώρες. Η ένταση, τα συνθήματα, οι αντιπαραθέσεις, οι υποσχέσεις, οι συγκρούσεις και οι προσδοκίες συμπυκνώνονται σε ένα χαρτί που πέφτει σε μια κάλπη. Και έπειτα έρχεται η σιωπή. Είναι η σιωπή της επόμενης ημέρας. Εκείνης της στιγμής όπου οι αριθμοί παύουν να έχουν σημασία από μόνοι τους και αρχίζει να μετρά η ουσία. Γιατί οι εκλογές δεν είναι ποτέ ο προορισμός. Είναι απλώς ένας σταθμός σε μια αέναη πορεία της δημοκρατίας προς την αυτοβελτίωση.
Κατά την προεκλογική περίοδο, η πολιτική συχνά θυμίζει πεδίο μάχης. Οι λέξεις γίνονται όπλα, οι διαφορές μεγεθύνονται και η τοξικότητα απλώνεται σαν ομίχλη πάνω από τον δημόσιο διάλογο. Ίσως να είναι αναπόφευκτο. Οι άνθρωποι παλεύουν για ιδέες, για οράματα, για εξουσία. Όμως η αξία μιας δημοκρατίας δεν κρίνεται από την ένταση της σύγκρουσης.
Κρίνεται από την ποιότητα της επιστροφής στη συνύπαρξη. Διότι μετά την κάλπη, όλοι επιστρέφουμε στην ίδια κοινωνία. Οι νικητές και οι ηττημένοι θα περπατήσουν στους ίδιους δρόμους. Θα αντιμετωπίσουν τα ίδια προβλήματα. Θα μοιραστούν τις ίδιες αγωνίες για το μέλλον. Η πραγματικότητα δεν αναγνωρίζει κομματικές ταυτότητες. Αναγνωρίζει μόνο αποτελέσματα.
Γι’ αυτό και η επόμενη ημέρα είναι η στιγμή της μεγαλύτερης δοκιμασίας. Όχι για τους πολίτες, αλλά για τη μνήμη. Οι πολιτικοί καλούνται να θυμηθούν όσα υποσχέθηκαν όταν ζητούσαν εμπιστοσύνη. Να θυμηθούν τις δεσμεύσεις που διατύπωσαν με βεβαιότητα, τις αλλαγές που υποσχέθηκαν με πάθος, τα προβλήματα που δήλωναν ότι μπορούν να λύσουν. Η εξουσία έχει μια διαχρονική τάση, ήτοι να κάνει τους ανθρώπους να ξεχνούν όσα έλεγαν όταν δεν την κατείχαν.
Αλλά και οι πολίτες καλούνται να θυμηθούν. Να θυμηθούν τι άκουσαν. Να θυμηθούν ποιοι μίλησαν με ειλικρίνεια και ποιοι με ευκολία. Να θυμηθούν ποιοι υποσχέθηκαν, ποιοι δεσμεύθηκαν και ποιοι τελικά παρέδωσαν έργο. Η δημοκρατία δεν κινδυνεύει μόνο από την αδιαφορία των πολιτικών. Κινδυνεύει και από τη λήθη των πολιτών. Ίσως τελικά η δημοκρατία να μην είναι τίποτε άλλο παρά μια συλλογική άσκηση μνήμης. Μια διαρκής υπενθύμιση ότι οι λέξεις έχουν βάρος, ότι οι υποσχέσεις δημιουργούν ευθύνες και ότι η εμπιστοσύνη δεν είναι δικαίωμα κανενός, αλλά προνόμιο που κερδίζεται καθημερινά.
Οι εκλογές τελείωσαν. Τα πανό κατέβηκαν. Οι αναρτήσεις θα ξεχαστούν. Οι πανηγυρισμοί και οι απογοητεύσεις θα ξεθωριάσουν. Αυτό που δεν πρέπει να ξεθωριάσει είναι η μνήμη.
Γιατί η ποιότητα μιας δημοκρατίας δεν μετριέται από όσα λέγονται πριν από την κάλπη, αλλά από όσα θυμούνται όλοι μετά από αυτήν.
