Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού, Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.
Η 12η Αυγούστου, Διεθνής Ημέρα Νεολαίας, δεν αποτελεί απλώς ακόμη μία συμβολική ημερομηνία στο διεθνές ημερολόγιο αλλά μια αφορμή να αναλογιστούμε ποια θέση πραγματικά επιφυλάσσουμε στους νέους μέσα στις κοινωνίες μας και, κυρίως, πόσο χώρο είμαστε διατεθειμένοι να τους παραχωρήσουμε για να δημιουργήσουν, να αμφισβητήσουν, να συμμετάσχουν και να αλλάξουν όσα εμείς θεωρούμε δεδομένα.
Συχνά επαναλαμβάνουμε ότι «οι νέοι είναι το μέλλον». Η φράση, όμως, όσο αισιόδοξη κι αν ακούγεται, κρύβει μια παγίδα, ότι δηλαδή μεταθέτει τη σημασία της νεολαίας σε έναν χρόνο που δεν έχει ακόμη έρθει. Οι νέοι δεν είναι μόνο το μέλλον. Είναι το παρόν. Είναι πολίτες με φωνή, δικαιώματα, ιδέες, αγωνίες και προσδοκίες που οφείλουν να ακούγονται σήμερα.
Ζούμε σε μια εποχή βαθιών μετασχηματισμών. Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει την εργασία και την εκπαίδευση, η κλιματική αλλαγή δημιουργεί νέες προκλήσεις, οι γεωπολιτικές αναταράξεις επαναφέρουν την ανασφάλεια, ενώ οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες δοκιμάζουν την εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Για τη νέα γενιά, όλα αυτά δεν αποτελούν αφηρημένες συζητήσεις. Είναι ο κόσμος μέσα στον οποίο καλείται να σπουδάσει, να εργαστεί, να δημιουργήσει οικογένεια, να ονειρευτεί και να προοδεύσει.
Γι’ αυτό και η πραγματική επένδυση στη νεολαία δεν μπορεί να εξαντλείται σε επετειακές αναφορές. Χρειάζεται ποιοτική παιδεία, αξιοπρεπείς ευκαιρίες απασχόλησης, πρόσβαση στη γνώση και την τεχνολογία, κοινωνική κινητικότητα και ουσιαστική συμμετοχή στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Χρειάζεται, πάνω απ’ όλα, εμπιστοσύνη. Οφείλουμε, παράλληλα, να ακούμε περισσότερο τους νέους αντί να μιλάμε διαρκώς εξ ονόματός τους.
Να δημιουργούμε θεσμούς στους οποίους η συμμετοχή τους δεν θα είναι διακοσμητική αλλά ουσιαστική. Να τους επιτρέπουμε να κάνουν λάθη, να δοκιμάζουν, να καινοτομούν και να αμφισβητούν ακόμη και τις δικές μας βεβαιότητες. Γιατί κάθε γενιά προχωρά την κοινωνία όταν έχει το θάρρος να δει πέρα από τα όρια που κληρονόμησε.
Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα της σημερινής ημέρας. Δεν αρκεί να ζητούμε από τους νέους να προσαρμοστούν στον κόσμο που δημιουργήσαμε εμείς. Οφείλουμε να τους δώσουμε τη δυνατότητα να δημιουργήσουν τον κόσμο στον οποίο θέλουν οι ίδιοι να ζήσουν. Η νεολαία διαθέτει ενέργεια, δημιουργικότητα, διαφορετική ματιά και τη φυσική τόλμη να πιστεύει ότι τα πράγματα μπορούν να γίνουν διαφορετικά. Το δικό μας καθήκον δεν είναι να περιορίσουμε αυτή τη δύναμη, αλλά να τη μετατρέψουμε σε συμμετοχή, γνώση και ευκαιρία. Η δύναμη της αλλαγής είναι στα χέρια της νεολαίας. Ας της δώσουμε ευκαιρίες,
όχι όρια.
