Ρεπορτάζ από το Ερμπίλ του Ιράκ
Παγκόσμια Υπηρεσία BBC ,
Τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, καθώς συνεχίζονταν οι βομβαρδισμοί των ΗΠΑ και του Ισραήλ, αυξάνονταν οι εικασίες ότι ένοπλες ιρανικές κουρδικές ομάδες με έδρα το Ιράκ θα μπορούσαν σύντομα να διασχίσουν τα σύνορα και να ενταχθούν στον πόλεμο κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Σε απάντηση, το Ιράν εξαπέλυσε επιθέσεις σε αρκετές κουρδικές ομάδες, συμπεριλαμβανομένης μιας επίθεσης με βαλλιστικό πυραύλο που σκότωσε έναν αντάρτη. Εν τω μεταξύ, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στις 7 Μαρτίου ότι δεν ήθελε οι Κούρδοι να πολεμούν στο Ιράν.
Το BBC απέκτησε σπάνια πρόσβαση σε μια κουρδική αντάρτικη ομάδα: ένα τάγμα αποκλειστικά από γυναίκες.
Απαιτήθηκαν αρκετές ημέρες αναμονής και διαπραγματεύσεων για να αποκτηθεί πρόσβαση στις βαθιές σπηλιές και τις υπόγειες σήραγγες που χρησιμοποιούνταν ως βάση από τους Ιρανούς Κούρδους αντάρτες στο βόρειο Ιράκ.
Λειτουργούν ένα μυστικό δίκτυο επικοινωνιών και ζουν μακριά από τα επίσημα δίκτυα στην ημιαυτόνομη περιοχή του Κουρδιστάν.
Μόνο μία γυναίκα φωτογράφος είχε τη δυνατότητα να εισέλθει στο συγκρότημα και να περάσει δέκα ημέρες με τους Κούρδους.
Τις τελευταίες δεκαετίες, αρκετές κουρδικές ανταρτικές ομάδες έχουν μετακινηθεί από το Ιράν στα βουνά πέρα από τα σύνορα στο Ιράκ.
Είναι κρυμμένα από τα μάτια των ιρανικών δυνάμεων πληροφοριών, των σιιτών αντιπροσώπων τους στο Ιράκ και των τουρκικών δυνάμεων.
Πρόσφατα, πριν από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν, οι κύριες ιρανικές κουρδικές ομάδες σχημάτισαν συνασπισμό στο βόρειο Ιράκ. Αργότερα, υπήρξαν εικασίες ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε επικοινωνήσει απευθείας με τους ηγέτες τους και τους ζήτησε να συμμετάσχουν στον πόλεμο. Σε απάντηση, διάφορες κουρδικές ομάδες δήλωσαν ότι δεν θα γίνονταν στρατιώτες για καμία χώρα
Σε τηλεφωνική συνέντευξη με το Reuters στις 5 Μαρτίου, ο κ. Τραμπ δήλωσε ότι υποστηρίζει την εισβολή των Κούρδων στο Ιράν, λέγοντας: «Νομίζω ότι θα ήταν υπέροχο αν ήθελαν να το κάνουν».
Ωστόσο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε αργότερα στους δημοσιογράφους ότι δεν ήθελε οι κουρδικές δυνάμεις να είναι παρούσες σε ιρανικό έδαφος.
«Δεν θέλουμε να κάνουμε τον πόλεμο πιο περίπλοκο από ό,τι είναι ήδη», είπε.
Μία από τις πιο οργανωμένες ομάδες είναι το Κόμμα Ελεύθερης Ζωής του Κουρδιστάν (PJAK), το οποίο λέει ότι προετοιμάζεται για την επιστροφή των δυνάμεών του σε ιρανικό έδαφος εδώ και χρόνια.
«Αγωνίζομαι για την οικογένειά μου και για τον κουρδικό λαό, που καταπιέζεται εδώ και πολύ καιρό», λέει η 21χρονη Αριάν.
Είναι μέλος μιας από τις μονάδες των Δυνάμεων Άμυνας των Γυναικών στο PJAK.
Η Αριάν λέει ότι ως Κούρδος στο Ιράν, βίωσε αδικία και διακρίσεις και δεν είχε άλλη επιλογή από το να πάρει τα όπλα. Εντάχθηκε στο PJAK πριν από δύο χρόνια.
Μυστικές στρατιωτικές βάσεις
Αυτές οι σήραγγες είναι ασφαλή καταφύγια όπου αποθηκεύονται τρόφιμα, μετρητά και πυρομαχικά.
Το PJAK κρατά τον αριθμό των στρατιωτών επτασφράγιστο μυστικό, αλλά περίπου 60 άτομα, οι περισσότεροι από αυτά γυναίκες, έχουν εκπαιδευτεί στη βάση από πριν από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν.
Οι αντάρτες διεξάγουν στρατιωτικές ασκήσεις, παρακολουθούν ιδεολογικές συναντήσεις και εξασκούνται σε μια ποικιλία δεξιοτήτων, όπως η σκοποβολή και η πτήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Έχουν επίσης υποβληθεί σε ιατρικές εξετάσεις για να είναι έτοιμοι να αναπτυχθούν κοντά στα σύνορα σε περίπτωση κλιμάκωσης της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ιράν.
«Αυτός ο πόλεμος αναμενόταν να ξεκινήσει εδώ και πολύ καιρό», δήλωσε στο BBC η 40χρονη Γκλάβιζ Αβέριν.
Στην ηλικία των 20 ετών, η κα. Αβέριν εγκατέλειψε τις σπουδές της στη γεωγραφία στην πόλη Ούρμια του Ιράν και κατατάχθηκε στο PJAK ως στρατιώτης. Αργότερα έγινε η εκπρόσωπος της οργάνωσης.
Μιλώντας από μια από τις κρυφές σπηλιές, η Γκλάβιζ Αβαρίν λέει ότι έχει περάσει τη μισή ζωή του σε αυτά τα βουνά και δεν έχει δει την οικογένειά του από τότε που έφυγε από το Ιράν.
Λέει ότι το κύμα διαμαρτυριών που ξεκίνησε το 2022 σε όλο το Ιράν, με επικεφαλής γυναίκες, είχε αποδυναμώσει την Ισλαμική Δημοκρατία ακόμη και πριν δολοφονηθεί ο Αλί Χαμενεΐ.
Αναφέρει τις αναταραχές που ξεκίνησαν μετά τη δολοφονία της 22χρονης Mahsa Amini, μιας Κουρδικής γυναίκας που είχε συλληφθεί από την ιρανική αστυνομία επειδή δεν συμμορφώθηκε με τον νόμο περί χιτζάμπ.
Οι ιρανικές αρχές αντέδρασαν στις διαμαρτυρίες που είχαν εξελιχθεί σε ένα κίνημα με την ονομασία «Γυναίκες, Ζωή, Ελευθερία» με μια θανατηφόρα καταστολή, αλλά αυτό χρησίμευσε ως έμπνευση για ορισμένα από τα νεότερα μέλη της ομάδας PJAK.
Πριν ενταχθεί στο PJAK, η 18χρονη Begun είχε συμμετάσχει σε εκτεταμένες διαμαρτυρίες και αρνήθηκε να φορέσει μαντίλα στο σχολείο σε ένδειξη πολιτικής ανυπακοής.
«Οι γυναίκες δεν έχουν πολλές επιλογές», λέει η Μπέγκαν, πλέκοντας απαλά τα μαλλιά ενός από τους συντρόφους του.
«Είτε πρέπει να υπομείνουμε την ενδοοικογενειακή βία και τους κοινωνικούς περιορισμούς, είτε πρέπει να προστατεύσουμε τους εαυτούς μας μέσω της επανάστασης», λέει.
Οι κουρδικές ανταρτικές ομάδες συχνά κατηγορούνται ότι στρατολογούν παιδιά-στρατιώτες, και η Μπεγκίν ήταν στην πραγματικότητα ακόμα μαθητής στο Ιράν όταν εντάχθηκε στην ανταρτική ομάδα πριν από τρία χρόνια. Πολλοί αντάρτες εδώ λένε ότι για αυτούς, η ένοπλη αντίσταση ήταν η μόνη διέξοδος.
«Ο αγώνας μου είναι να διασφαλίσω ένα ελεύθερο μέλλον για την επόμενη γενιά», λέει η Νταλάλ, οδοντίατρος που έγινε αντάρτης σε ηλικία 23 ετών.
Προσθέτει: «Για τον κουρδικό λαό... τα τελευταία 200 χρόνια έχουν σημαδευτεί από καταστολή και βία».
Το PJAK ιδρύθηκε το 2004 και είχε διασυνδέσεις με το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK), μια αυτονομιστική οργάνωση στην Τουρκία που παρέδωσε τα όπλα της πέρυσι μετά από τέσσερις δεκαετίες σύγκρουσης με την τουρκική κυβέρνηση.
Το PJAK έχει δηλώσει ότι σέβεται αυτήν την απόφαση, αλλά οι Ιρανοί Κούρδοι θα συνεχίσουν την ένοπλη αντίστασή τους κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.
Τόσο η Τουρκία όσο και το Ιράν θεωρούν την ομάδα τρομοκρατική οργάνωση.
Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας αναφέρει ότι παρακολουθεί τις δραστηριότητες της «τρομοκρατικής ομάδας PJAK» και την κατηγορεί ότι τροφοδοτεί τον εθνοτικό διαχωρισμό και απειλεί την περιφερειακή ειρήνη και σταθερότητα
Φόβος εμφυλίου πολέμου
Οι Κούρδοι αντάρτες γνωρίζουν το μέγεθος της πρόκλησης που αντιμετωπίζουν. Μπορεί ακόμη και να υπάρχει η πιθανότητα να αντιμετωπίσουν άμεσα τις άρτια εξοπλισμένες δυνάμεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
«Ο εμφύλιος πόλεμος είναι κάτι που ελπίζουμε να μην αντιμετωπίσουμε», λέει ο Γκλάβιζ Αβέριν στο BBC.
Προσθέτει: «Πρέπει να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να κατευθύνουμε τον πόλεμο προς την κατάρρευση του καθεστώτος, ώστε να μην στραφεί προς το μέρος μας και να μας αναγκάσει να πολεμήσουμε ο ένας τον άλλον στο μέλλον».
«Η Μέση Ανατολή αναδιαμορφώνεται και ο ιρανικός λαός πρέπει να ενωθεί και να αποφασίσει για το μέλλον του», λέει.
Οι ομάδες που αντιτίθενται στην ιρανική κυβέρνηση ελπίζουν ότι το Ιράν θα γίνει πρότυπο δημοκρατίας στην περιοχή μετά από αυτόν τον πόλεμο, αλλά ταυτόχρονα φοβούνται ότι θα περιέλθουν σε έναν καθοδικό κύκλο εάν επικρατήσουν οι εθνικιστικές δυνάμεις.
Οι Κούρδοι αποτελούν έως και το 10% του πληθυσμού του Ιράν, που ανέρχεται σε 90 εκατομμύρια, και επί δεκαετίες αισθάνονται περιθωριοποιημένοι και διωκόμενοι από την Ισλαμική Δημοκρατία.
Η Τεχεράνη έχει εντείνει τις επιθέσεις εναντίον ιρανικών κουρδικών ομάδων στην περιοχή του ιρακινού Κουρδιστάν από την έναρξη του πολέμου.
Το BBC μίλησε με τους ηγέτες του νέου συνασπισμού και ρώτησε για την επαφή τους με τον κ. Τραμπ, αλλά αρνήθηκαν να σχολιάσουν και διέψευσαν αναφορές ότι οι δυνάμεις τους είχαν ακόμη διασχίσει τα σύνορα προς το Ιράν.
Ωστόσο, το PJAK ισχυρίζεται ότι διαθέτει «σημαντικές» ένοπλες δυνάμεις ήδη σε ιρανικό έδαφος, περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή για να δράσει.
«Η στρατιωτική μας εμπλοκή εξαρτάται από το πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα τους επόμενους μήνες», μας είπε ένας από τους ηγέτες της ομάδας.
Σταυροδρόμι
αποστολή τους είναι να «διοικήσουν το Ιρανικό Κουρδιστάν σε μεταβατική περίοδο» και κάλεσε τους υποστηρικτές τους να απέχουν από αντίποινα που διαταράσσουν την ασφάλεια.
Εν τω μεταξύ, ορισμένοι Κούρδοι αντάρτες είναι επιφυλακτικοί σχετικά με το αν μπορούν να βασίζονται στην αμερικανική υποστήριξη σε οποιονδήποτε πιθανό μελλοντικό πόλεμο.
Μια πηγή που γνωρίζει την κατάσταση των ιρανικών κουρδικών ομάδων δήλωσε στο BBC ότι οι ομάδες της αντιπολίτευσης δεν θα μεταφέρουν τις δυνάμεις τους στο πεδίο της μάχης μέχρι να εξασφαλίσουν την υποστήριξη της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας.
Πιστεύει ότι οι ένοπλες δυνάμεις του Ιράν εξακολουθούν να είναι ισχυρές και ότι εάν οι Κούρδοι ξεκινήσουν χερσαία επίθεση, θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν ένα «καταστροφικό» αποτέλεσμα.
Οι γυναίκες μέλη των Γυναικείων Αμυντικών Δυνάμεων περίμεναν εδώ και καιρό την «ελευθερία» που επιθυμούν.
Η Νταλάλ έχει πλέον εγκαταλείψει τα πεδία εκπαίδευσης και έχει αναπτυχθεί κοντά στα σύνορα. Εάν οι Κούρδοι ενταχθούν στον πόλεμο κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας, δεν υπάρχει τρόπος να γνωρίζουμε πόσο θα διαρκέσει η μάχη ή ποιο θα είναι το αποτέλεσμα.
...........
Πρόσθετο ρεπορτάζ της Βαλεντίνας Σίνης
........
Οι γυναίκες αντάρτισσες δεν αποκάλυψαν τα πραγματικά τους ονόματα και χρησιμοποιήθηκαν στρατιωτικά ονόματα για τη διατήρηση της ασφάλειας
..............
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΓΕΙΩΤΗΣ
