Μπόουεν: Η εκεχειρία σημαίνει ανάπαυλα για τους αμάχους, αλλά μπορεί να μην διαρκέσει πολύ
Τζέρεμι Μπόουεν-Διεθνής συντάκτης
Μέσα σε μια μέρα, ο Ντόναλντ Τραμπ πέρασε από την απειλή ότι ο πολιτισμός του Ιράν «θα πεθάνει απόψε» στη δήλωση ότι το δεκαπεντάσημο σχέδιο του Ιράν ήταν μια «εφαρμόσιμη» βάση για διαπραγματεύσεις στο Πακιστάν.
Η εκεχειρία, πρωτίστως, αποτελεί μια ανάπαυλα για όλους τους αμάχους σε όλη τη Μέση Ανατολή που βρίσκονται υπό πίεση από τότε που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.
Δεν περιλαμβάνουν τον λαό του Λιβάνου. Αφού επέμεινε ότι η εκεχειρία δεν ίσχυε για τον Λίβανο, το Ισραήλ εξαπέλυσε ένα τεράστιο και φονικό κύμα αεροπορικών επιδρομών.
Η ανάπαυλα αλλού μπορεί να μην διαρκέσει πολύ. Τόσο το Ιράν όσο και οι ΗΠΑ έχουν ισχυρούς λόγους να τερματίσουν τον πόλεμο. Αλλά οι δημόσια δηλωμένες θέσεις τους διαφέρουν πολύ. Δύο εβδομάδες απομένουν για να επιχειρηθεί μια συμφωνία μεταξύ δύο πλευρών που δεν εμπιστεύονται η μία την άλλη.
Ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς χαρακτήρισε την εκεχειρία ως «εύθραυστη εκεχειρία». Αυτή είναι μια ρεαλιστική εκτίμηση.
Λιγότερο ρεαλιστικοί ισχυρισμοί προέρχονται και από τις δύο πλευρές, καθώς ταυτόχρονα διεκδικούν τη νίκη.
Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, δήλωσε σε δημοσιογράφους στο Πεντάγωνο ότι επρόκειτο για μια «μεγάλης σημασίας στρατιωτική νίκη» για τις Ηνωμένες Πολιτείες - «ιστορική και συντριπτική».
«Το κορυφαίο κράτος-χορηγός της τρομοκρατίας στον κόσμο αποδείχθηκε εντελώς ανίκανο να υπερασπιστεί τον εαυτό του, τον λαό του ή την επικράτειά του», είπε.
Εξίσου πομπώδεις ισχυρισμοί προέρχονται από την Τεχεράνη, όπου το καθεστώς επίσης διεκδικεί μια συντριπτική νίκη.
Ο πρώτος αντιπρόεδρος του Ιράν, Μοχάμεντ Ρεζά Άρεφ, δήλωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι «ο κόσμος καλωσόρισε ένα νέο κέντρο εξουσίας και η εποχή του Ιράν έχει ξεκινήσει».
Οι υποστηρικτές του Τραμπ λένε ότι η αναμφισβήτητα σοβαρή καταστροφή που προκλήθηκε στο Ιράν από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ το ανάγκασε να διαπραγματευτεί. Οι υποστηρικτές του προέδρου λένε ότι οι δηλώσεις του ήταν αποφασιστικές διαπραγματευτικές τακτικές. Οι απειλές του περιελάμβαναν πράξεις που έμοιαζαν πολύ σαν να θα μπορούσαν να ισοδυναμούν με εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Οι Ιρανοί πιστεύουν ότι η ανθεκτικότητα και η αντίσταση του καθεστώτος στην ισχύ των ΗΠΑ και του Ισραήλ, το γεγονός ότι μπορούν ακόμα να εκτοξεύουν βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη και να ελέγχουν το Στενό του Ορμούζ, έχει αναγκάσει την Αμερική να διαπραγματευτεί με βάση το δεκαπεντάσημο σχέδιό τους.
Περιέχει σημεία που θα ήταν εξίσου δύσκολο για τους Αμερικανούς να αποδεχτούν, όσο θα ήταν δύσκολο για το Ιράν να αποδεχτεί τις θέσεις των ΗΠΑ.
Σε αυτά περιλαμβάνονται η αναγνώριση του στρατιωτικού ελέγχου του Στενού του Ορμούζ από το Ιράν, η απαίτηση για αποζημιώσεις, η άρση των κυρώσεων και η αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων.
Είτε οι Πακιστανοί μπορέσουν να μεσολαβήσουν σε μια διαρκή συμφωνία όταν οι δύο πλευρές ταξιδέψουν στην Ισλαμαμπάντ, ο πόλεμος και οι συνέπειές του αναδιαμορφώνουν τη Μέση Ανατολή.
Όταν διέταξαν την επίθεση στο Ιράν, τόσο ο Πρόεδρος Τραμπ όσο και ο Πρωθυπουργός Νετανιάχου δήλωσαν ότι επρόκειτο για αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν. Κάτι τέτοιο δεν έχει συμβεί, παρά την προσπάθεια του προέδρου να παρουσιάσει τη δολοφονία ανώτερων Ιρανών ηγετών ως την έλευση ενός νέου καθεστώτος.
Οι αντίπαλοι του ιρανικού καθεστώτος στο εσωτερικό της χώρας, οι οποίοι ήλπιζαν ότι αυτό θα έπεφτε, δεν θα καθησυχαστούν από τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να τελειώνει ο πόλεμος.
Ένα καθεστώς που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έλεγαν ότι θα έπεφτε, τώρα θα είναι πλήρης εταίρος στις διαπραγματεύσεις. Το Ιράν θα επιδιώξει να ενισχύσει τη θέση του. Μόλις πριν από λίγες εβδομάδες, ο Τραμπ απαιτούσε την άνευ όρων παράδοση του καθεστώτος.
Δεν είναι καθόλου σαφές πώς θα διαφέρουν οι συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ από τις συνομιλίες της Γενεύης που φαινόταν να σημειώνουν πρόοδο όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ανανέωσαν τον πόλεμό τους στο Ιράν.
Στη Γενεύη, συζητούσαν μια νέα συμφωνία για το πυρηνικό ζήτημα, συμπεριλαμβανομένης της τύχης του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικών όπλων.
Ένας άλλος παράγοντας που θα είναι εξίσου ψηλά στην ατζέντα στο Ισλαμαμπάντ είναι το Στενό του Ορμούζ.
Έχει γίνει μια νέα πηγή αποτροπής για το Ιράν. Εάν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιστρέψουν στον πόλεμο, το Ιράν έχει δείξει ότι μπορεί εύκολα να τον μπλοκάρει, προκαλώντας παγκόσμια οικονομική ζημία.
Πριν από τις 28 Φεβρουαρίου, η διεθνής ναυτιλία μπορούσε να διέλθει ελεύθερα το στενό.
Τώρα, το Ιράν λέει ότι κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας θα επιτρέψει και πάλι στα πλοία να χρησιμοποιούν το Στενό, εφόσον οι κινήσεις τους συντονίζονται με τον ιρανικό στρατό. Θα θέλει να συνεχιστεί αυτή η ρύθμιση και μπορεί επίσης να απαιτήσει διόδια από τους φορτωτές, σαν αυτά που πληρώνουν για να διέλθουν από τη Διώρυγα του Σουέζ.
Το Ισραήλ δεν συμμετείχε στη διπλωματία που οδήγησε στην κατάπαυση του πυρός. Ο Νετανιάχου ήθελε να προκαλέσει μεγαλύτερη ζημιά στην Ισλαμική Δημοκρατία. Σε μια χρονιά εκλογών στο Ισραήλ, οι πολιτικοί του αντίπαλοι, συμπεριλαμβανομένου του ηγέτη της αντιπολίτευσης Γιαΐρ Λαπίντ, τον κατηγόρησαν ότι θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια του Ισραήλ. Ανησυχούν για την πιθανότητα οι τακτικές τους νίκες επί του Ιράν να μην οδηγήσουν σε στρατηγική πρόοδο.
Η Κίνα έπαιξε ρόλο στην προετοιμασία για την κατάπαυση του πυρός, πράγμα που υποδηλώνει ότι θα έχει επίσης ισχυρή επιρροή στις συνομιλίες της Ισλαμαμπάντ. Αυτό θα ενισχύσει περαιτέρω την επιρροή της στη Μέση Ανατολή.
Η γλώσσα του Τραμπ θα έχει επίσης συνέπειες. Έχει βλάψει τις σχέσεις με τους συμμάχους, ειδικά στο ΝΑΤΟ. Θα είναι δύσκολο για τους Βρετανούς πολιτικούς να ξεχάσουν την προσβολή του Σερ Κιρ Στάρμερ και τον χλευασμό του Βασιλικού Ναυτικού.
Τα αραβικά κράτη του Κόλπου δεν θα διακόψουν τους δεσμούς τους με τις ΗΠΑ, αλλά θα επανεκτιμήσουν τις σχέσεις ασφαλείας τους με την Αμερική.
Και η εικόνα και ο ήχος ενός προέδρου των ΗΠΑ να ασπάζεται απειλές για πράξεις που θα μπορούσαν να ισοδυναμούν με εγκλήματα πολέμου -συμπεριλαμβανομένης μιας δυνητικά γενοκτονικής επίθεσης σε ολόκληρο τον πολιτισμό- έχει εγείρει βαθιά και ανησυχητικά ερωτήματα σε όλο τον κόσμο σχετικά με τη στάση του Τραμπ απέναντι στο νόμο και την ηθική.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΓΕΙΩΤΗΣ
