Του Χρίστου Χριστοδούλου *
Η συζήτηση για την προτεινόμενη τροποποίηση της νομοθεσίας περί Νοσηλευτικής και Μαιευτικής δεν είναι τεχνική ή γραφειοκρατική. Δεν αφορά αριθμούς σε ένα λογιστικό φύλλο, ούτε μπορεί να περιορίζεται στις ανάγκες στελέχωσης επιχειρήσεων.
Αφορά την ποιότητα της φροντίδας, την ασφάλεια των ασθενών, το μέλλον του νοσηλευτικού και μαιευτικού επαγγέλματος και, τελικά, ανθρώπινες ζωές.
Οι εργοδότες έχουν δημόσια και επανειλημμένα θέσει θέμα σοβαρών ελλείψεων νοσηλευτικού προσωπικού και έχουν ζητήσει άμεσες αποφάσεις. Τον Αύγουστο του 2026 έκαναν λόγο για ανάγκη περίπου 600 πρόσθετων νοσηλευτών/τριών.
Εμείς ως ΠΑ.ΣΥ.ΝΟ., όμως, θέτουμε ένα διαφορετικό και θεμελιώδες ερώτημα. Πριν χαλαρώσουμε ή διαφοροποιήσουμε τα κριτήρια εισόδου στο επάγγελμα, έχουμε διερευνήσει επαρκώς γιατί υπάρχει έλλειψη και γιατί νοσηλευτές/τριες εγκαταλείπουν το επάγγελμα ή δεν το ασκούν;
Η λύση δεν μπορεί να είναι «φέρτε νοσηλευτές από τρίτες χώρες»
Η προσέλκυση νοσηλευτικού προσωπικού από τρίτες χώρες δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως η εύκολη λύση, αν δεν εξεταστούν πρώτα οι βαθύτερες αιτίες του προβλήματος: μισθοί, ωράρια, φόρτος εργασίας, επαγγελματική εξουθένωση, προοπτικές ανέλιξης και γενικότερα συνθήκες απασχόλησης.
Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος να εισάγουμε εργαζομένους για να καλύψουμε ένα πρόβλημα, χωρίς να αντιμετωπίσουμε τις συνθήκες που το δημιούργησαν.
Παράλληλα, χωρίς επαρκείς εργασιακές εγγυήσεις, πρέπει να εξεταστεί σοβαρά και ο κίνδυνος εκμετάλλευσης του νοσηλευτικού προσωπικού που θα έρθει από τρίτες χώρες. Οι άνθρωποι αυτοί δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως «φθηνό εργατικό δυναμικό», αλλά ως επαγγελματίες υγείας με δικαιώματα, ευθύνες και υποχρεώσεις αντίστοιχες με εκείνες των συναδέλφων τους στην Κύπρο.
Το Υπουργείο οφείλει να απαντήσει
Το Υπουργείο Υγείας έχει αναλάβει δράσεις για να προσελκύσει νέους στη Νοσηλευτική και τη Μαιευτική. Σε επίσημη απάντηση του Υπουργού αναφέρεται ότι η εκστρατεία προσέλκυσης νέων στο επάγγελμα συνεχίζεται και φέτος με εξαιρετικά αποτελέσματα, αφού τα τελευταία 3 χρόνια ο αριθμός των φοιτητών Νοσηλευτικής υπερδιπλασιάστηκε. Εδώ δημιουργείται ένα εύλογο ερώτημα.
Από τη μια καλούμε τους νέους μας να σπουδάσουν Νοσηλευτική. Από την άλλη αναζητούμε τρόπους ταχείας εισαγωγής νοσηλευτικού προσωπικού από τρίτες χώρες.
Ποια ακριβώς επαγγελματική προοπτική παρουσιάζουμε στον νέο άνθρωπο που σήμερα καλείται να επενδύσει τέσσερα χρόνια σπουδών στη Νοσηλευτική;
Το ερώτημα δεν πρέπει να απαντηθεί με συνθήματα. Χρειάζεται μακροχρόνιος σχεδιασμός ανθρώπινου δυναμικού που να λαμβάνει υπόψη πόσους νοσηλευτές/τριες εκπαιδεύουμε, πόσοι εγγράφονται, πόσοι εργάζονται στο επάγγελμα, πόσοι αποχωρούν και κυρίως γιατί αποχωρούν.
Οι αριθμοί χρειάζονται εξήγηση
Σύμφωνα με δημόσιες δηλώσεις των εργοδοτών, τον Μάιο του 2024 οι ελλείψεις ήταν 475 νοσηλευτές/τριες. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία που παρέθεσε ο Υπουργός Υγείας, στις 3 Σεπτεμβρίου 2025 λειτουργούσαν 79 ιδιωτικά νοσηλευτήρια, τα οποία δήλωναν την ίδια ανάγκη, ώστε να μπορούν να λειτουργούν όλες τις κλίνες τους.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με τα στοιχεία της Εφόρου του Συμβουλίου Νοσηλευτικής και Μαιευτικής, από τον Μάιο του 2024 μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2025 πραγματοποιήθηκαν 431 νέες εγγραφές νοσηλευτών και μαιών στα αντίστοιχα μητρώα. Σημειώνεται ότι από αυτούς δεν προσλήφθηκε κανένας από τον ΟΚΥπΥ, συνεπώς ήταν διαθέσιμοι για την αγορά εργασίας στον ιδιωτικό τομέα. Μετά τις 30 Σεπτεμβρίου 2025 και μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 πραγματοποιήθηκαν ακόμα 203 νέες εγγραφές νοσηλευτών/τριών και μαιών. Αναμένονται και άλλες εγγραφές εντός των επόμενων δύο μηνών, από νοσηλευτές/τριες και μαίες που ολοκλήρωσαν τις σπουδές τους στην Κύπρο και στην Ελλάδα το περασμένο καλοκαίρι.
Πού εργοδοτήθηκαν αυτοί οι επαγγελματίες; Πόσοι παρέμειναν στο επάγγελμα; Πόσοι κατευθύνθηκαν στον ιδιωτικό τομέα; Πόσοι αποχώρησαν; Πόσοι μετανάστευσαν και γιατί;
Πριν καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι η μόνη λύση είναι η προσέλκυση εκατοντάδων νοσηλευτών από τρίτες χώρες, αυτά τα ερωτήματα πρέπει να απαντηθούν με πραγματικά δεδομένα.
Υπάρχει και μία ακόμη σημαντική διάσταση. Τα ίδια επίσημα στοιχεία αναφέρουν ότι είχε δοθεί άδεια ίδρυσης, όχι λειτουργίας, σε 20 νέα ιδιωτικά νοσηλευτήρια, τα οποία εκτιμάται ότι θα χρειαστούν στα επόμενα τρία έως πέντε χρόνια 643 νοσηλευτές, 79 μαίες και 24 νοσηλευτές ψυχιατρικής.
Άρα πρέπει να γίνεται σαφής διάκριση ανάμεσα στις σημερινές πραγματικές κενές θέσεις και στις μελλοντικές ανάγκες που προκύπτουν από σχεδιαζόμενες νέες μονάδες. Η παρουσίαση όλων αυτών των αριθμών ως μιας ενιαίας «σημερινής έλλειψης» δεν βοηθά στη διαμόρφωση καθαρής εικόνας, αφού οι αριθμοί είναι πλασματικοί.
Η γλώσσα δεν είναι τυπικό προσόν
Στις 12 Μαρτίου 2026 κατατέθηκε στη Βουλή ο «περί Νοσηλευτικής και Μαιευτικής (Τροποποιητικός) Νόμος του 2026». Το νομοσχέδιο αφορά το άρθρο 10 του βασικού νόμου και ειδικότερα το απαιτούμενο επίπεδο γνώσης της ελληνικής γλώσσας για την άσκηση της Νοσηλευτικής και της Μαιευτικής. Η αιτιολογική έκθεση συνδέει την αλλαγή με την ανάγκη καλύτερης επικοινωνίας με τους ασθενείς και ορθότερης άσκησης του επαγγέλματος. Γι’ αυτό θεωρούμε ότι το επίπεδο γλωσσικής επάρκειας δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως γραφειοκρατικό εμπόδιο.
Ο/Η νοσηλευτής/τρια πρέπει να κατανοεί τον ασθενή. Να αντιλαμβάνεται τι του περιγράφει. Να μπορεί να εξηγήσει μια διαδικασία. Να επικοινωνεί με συγγενείς και με την υπόλοιπη διεπιστημονική ομάδα. Να διαβάζει και να καταγράφει με ακρίβεια κλινικές πληροφορίες.
Στην υγεία, μια παρανόηση δεν είναι γλωσσικό λάθος. Μπορεί να μετατραπεί σε ζήτημα ασφάλειας.
Ίδιο επάγγελμα σημαίνει ισότιμα κριτήρια
Σήμερα η επίσημη διαδικασία εγγραφής προβλέπει ότι οι ενδιαφερόμενοι νοσηλευτές/τριες και μαίες/ευτές πρέπει να υποβάλουν αίτηση στο Συμβούλιο Νοσηλευτικής και Μαιευτικής. Το Συμβούλιο εξετάζει κατά πόσο πληρούνται τα κριτήρια τόσο για εγγραφή στο αντίστοιχο μητρώο όσο και για έκδοση άδειας ασκήσεως επαγγέλματος.
Για πολίτες χωρών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα δημοσιευμένα έντυπα του Υπουργείου περιλαμβάνουν σήμερα, μεταξύ των πρόσθετων απαιτήσεων, άδεια εργασίας και άδεια παραμονής στην Κυπριακή Δημοκρατία.
Οποιαδήποτε απλοποίηση αυτής της διαδικασίας πρέπει επομένως να εξεταστεί με ένα και μόνο κριτήριο: κατά πόσον διατηρεί ή ενισχύει την ασφάλεια του ασθενούς και την αξιοπιστία του επαγγέλματος.
Χρειάζονται αποτελεσματικοί μηχανισμοί επαλήθευσης προσόντων, επαγγελματικής κατάστασης, γνησιότητας εγγράφων και όλων των απαραίτητων πιστοποιητικών.
Η χώρα προέλευσης ενός/μιας νοσηλευτή/τριας δεν πρέπει να αποτελεί ούτε λόγο αποκλεισμού ούτε λόγο έκπτωσης στα ουσιαστικά κριτήρια ασφαλούς άσκησης του επαγγέλματος.
Δεν είμαστε απέναντι στους συναδέλφους από τρίτες χώρες. Αυτό πρέπει να ειπωθεί. Το ζήτημα δεν είναι η εθνικότητα των νοσηλευτών/τριών. Οι συνάδελφοι που έρχονται από τρίτες χώρες δικαιούνται σεβασμό, αξιοπρεπείς απολαβές, ασφαλείς συνθήκες εργασίας και ίση επαγγελματική μεταχείριση.
Το ζήτημα είναι εάν η Πολιτεία επιχειρεί να θεραπεύσει ένα σύνθετο πρόβλημα ανθρώπινου δυναμικού αποκλειστικά μέσω της εισαγωγής προσωπικού, αντί να αντιμετωπίσει τις αιτίες που κάνουν το επάγγελμα λιγότερο ελκυστικό ή οδηγούν επαγγελματίες στην αποχώρηση.
Γι’ αυτό η συζήτηση πρέπει να αρχίσει από τα δύσκολα ερωτήματα:
Γιατί νοσηλευτές εγκαταλείπουν το επάγγελμα;
Πόσοι εγγεγραμμένοι νοσηλευτές βρίσκονται σήμερα εκτός ενεργού επαγγελματικής δραστηριότητας; Εκτιμάται ότι 1.500 νέοι νοσηλευτές αποχώρησαν από το επάγγελμα τα τελευταία 10 χρόνια.
Γιατί, παρά τις εκατοντάδες νέες εγγραφές, οι αναφερόμενες ελλείψεις παραμένουν;
Ποιες είναι οι πραγματικές σημερινές ανάγκες και ποιες αφορούν μελλοντικές επεκτάσεις ή νέα νοσηλευτήρια;
Τι κάνουμε για να κρατήσουμε τους νοσηλευτές στο επάγγελμα;
Πρώτα ο ασθενής
Η Νοσηλευτική και η Μαιευτική δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά με όρους αγοράς εργασίας.
Όμως απέναντι σε κάθε οικονομικό ή επιχειρησιακό επιχείρημα υπάρχει μία αδιαπραγμάτευτη υποχρέωση: η ασφάλεια και η ποιότητα της φροντίδας του ασθενούς.
Γι’ αυτό, πριν προχωρήσουν αλλαγές στη νομοθεσία περί Νοσηλευτικής και Μαιευτικής, χρειάζεται πλήρης τεκμηρίωση των πραγματικών αναγκών, διαβούλευση με τους επαγγελματικούς και επιστημονικούς φορείς, αξιολόγηση των λόγων αποχώρησης νοσηλευτών/τριών από το επάγγελμα και σαφείς εγγυήσεις για τα επαγγελματικά και γλωσσικά κριτήρια όσων καλούνται να φροντίσουν ασθενείς στην Κύπρο.
Γιατί στο τέλος της ημέρας το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πόσο φθηνά ή πόσο γρήγορα μπορούμε να καλύψουμε μια θέση. Το ερώτημα είναι με ποιες προϋποθέσεις διασφαλίζουμε ότι ο άνθρωπος που βρίσκεται στο κρεβάτι του νοσηλευτηρίου θα λάβει ασφαλή, αξιοπρεπή και ποιοτική φροντίδα.
Εσείς μπορεί να μιλάτε για κέρδη και ζημιές, εμείς όμως μιλάμε για ανθρώπινες ζωές.
* Ταμίας Δ.Σ. ΠΑ.ΣΥ.ΝΟ.
