Περιουσίες πέραν των €7,5 δισ. και 21.000 συμβάσεις στο μικροσκόπιο – Νέα εποχή με αντικειμενικά κριτήρια, ηλεκτρονική ιχνηλασιμότητα και αυστηρότερους μηχανισμούς ελέγχου
Σε μια νέα εποχή επιχειρεί να περάσει η Υπηρεσία Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών, θέτοντας στο επίκεντρο τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τον περιορισμό των περιθωρίων υποκειμενικής κρίσης στις διαδικασίες παραχώρησης και διαχείρισης περιουσιών.
Η Υπηρεσία προχωρά στην εφαρμογή του διεθνούς προτύπου ISO 37001, εγκαινιάζοντας ένα οργανωμένο σύστημα πρόληψης και διαχείρισης κινδύνων δωροδοκίας, σύγκρουσης συμφερόντων και αθέμιτης επιρροής. Η κίνηση αποτελεί συνέχεια της μεγάλης νομοθετικής μεταρρύθμισης που τέθηκε σε εφαρμογή τον Ιούλιο του 2025.
Το ISO 37001 αποτελεί διεθνές πρότυπο για τη δημιουργία, εφαρμογή και συνεχή βελτίωση συστημάτων κατά της δωροδοκίας, με διαδικασίες που στοχεύουν στην πρόληψη, τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση σχετικών κινδύνων.
Στα €7,5 δισ. η αξία των Τ/κ περιουσιών
Οι αριθμοί καταδεικνύουν και το μέγεθος της ευθύνης που καλείται να διαχειριστεί η Υπηρεσία.
Το χαρτοφυλάκιό της περιλαμβάνει περίπου 609 εκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα ακίνητης περιουσίας, έκταση που αντιστοιχεί στο 10,14% της συνολικής έκτασης γης στις ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία περιοχές.
Η εκτιμώμενη αξία των περιουσιών ξεπερνά τα €7,5 δισεκατομμύρια, ενώ βρίσκονται σήμερα σε ισχύ περισσότερες από 21.000 συμβάσεις μίσθωσης για κατοικίες, επαγγελματικά υποστατικά, ανοικτούς χώρους και γεωργικούς κλήρους.
Τέλος στη λογική της διακριτικής ευχέρειας
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο αποφασίζεται η διάθεση των Τουρκοκυπριακών Περιουσιών.
Η φιλοσοφία της μεταρρύθμισης προβλέπει μετάβαση από ένα μοντέλο που στηριζόταν σε σημαντικό βαθμό στη διακριτική ευχέρεια του εκάστοτε Κηδεμόνα ή και των Ειδικών Επιτροπών, σε ένα νέο σύστημα βασισμένο σε αντικειμενικά, μετρήσιμα και τεκμηριωμένα κριτήρια.
Πλέον εφαρμόζεται ενιαίο σύστημα επιλεξιμότητας και μοριοδότησης, το οποίο λαμβάνει υπόψη κοινωνικά, εισοδηματικά και πραγματικά δεδομένα των αιτητών.
Παράλληλα, καθιερώθηκαν ενιαίες διαδικασίες, πρότυπα εγγράφων και ηλεκτρονική ιχνηλασιμότητα, ενώ οι διαθέσιμες περιουσίες δημοσιεύονται υποχρεωτικά ανά τρίμηνο.
Έλεγχοι στις υφιστάμενες συμβάσεις
Την ίδια ώρα, στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης έχει αρχίσει συστηματικός έλεγχος των υφιστάμενων συμβάσεων.
Όπως αναφέρθηκε κατά την παρουσίαση, για πρώτη φορά διενεργούνται οργανωμένοι και στοχευμένοι έλεγχοι στη βάση συγκεκριμένων Σχεδίων Δράσης, με τα αποτελέσματα να αξιοποιούνται για τον εντοπισμό αδυναμιών, την αξιολόγηση κινδύνων και τη λήψη διορθωτικών και προληπτικών μέτρων.
Στο μικροσκόπιο δωροδοκία και συγκρούσεις συμφερόντων
Εδώ ακριβώς εντάσσεται και η εφαρμογή του ISO 37001.
Στόχος είναι η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πλαισίου πρόληψης και διαχείρισης κινδύνων δωροδοκίας, με σαφείς διαδικασίες, αρμοδιότητες, ελέγχους και μηχανισμούς παρακολούθησης.
Στο μικροσκόπιο θα τεθούν οι διαδικασίες παραχώρησης και αξιοποίησης των περιουσιών, η διαχείριση των συμβάσεων, οι οικονομικές συναλλαγές και εισπράξεις, οι διαδικασίες ελέγχου και οι σχέσεις με τρίτους.
Ιδιαίτερη βαρύτητα θα δοθεί σε δραστηριότητες στις οποίες ενδέχεται να προκύπτουν κίνδυνοι δωροδοκίας, σύγκρουσης συμφερόντων ή αθέμιτης επιρροής, καθώς και στη δημιουργία μηχανισμών αναφοράς και διερεύνησης.
Νέο ψηφιακό σύστημα – Όλες οι πληροφορίες σε μία βάση
Καθοριστικής σημασίας θεωρείται και ο ψηφιακός μετασχηματισμός της Υπηρεσίας.
Το νέο πληροφοριακό σύστημα που προωθείται θα δημιουργήσει ενιαία βάση δεδομένων για τα ακίνητα που βρίσκονται υπό τη διαχείριση του Κηδεμόνα, επιτρέποντας αξιόπιστη πληροφόρηση, ενιαίες διαδικασίες και αποτελεσματικότερη παρακολούθηση.
Στόχος είναι ο Κηδεμόνας να έχει στη διάθεσή του όλα τα απαραίτητα δεδομένα ώστε οι αποφάσεις να είναι τεκμηριωμένες και οι διαδικασίες ελέγξιμες.
Περιουσία €7,5 δισ. – Έσοδα μόλις €5-6 εκατ. τον χρόνο
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλούν τα οικονομικά στοιχεία που παρουσιάστηκαν.
Παρά το γεγονός ότι η εκτιμώμενη αξία των υπό διαχείριση περιουσιών υπερβαίνει τα €7,5 δισεκατομμύρια, τα ετήσια έσοδα από μισθώσεις για πολλά χρόνια περιορίζονταν περίπου στα €5-6 εκατομμύρια.
Η εικόνα αυτή οδηγεί την Υπηρεσία σε νέα προσέγγιση ως προς την οικονομική αξιοποίηση του χαρτοφυλακίου.
Στο πλαίσιο αυτό προωθούνται αναπροσαρμογές ενοικίων, βελτίωση της εισπραξιμότητας, αξιοποίηση περιουσιών υψηλής αξίας και δημιουργία Περιοχών Ειδικής Διαχείρισης.
Στο επίκεντρο παραμένει ο προσφυγικός κόσμος
Παρά την προσπάθεια οικονομικής εξυγίανσης, η Υπηρεσία ξεκαθαρίζει ότι ο κοινωνικός χαρακτήρας της διαχείρισης των Τουρκοκυπριακών Περιουσιών παραμένει στο επίκεντρο.
Για έναν πρόσφυγα, μια Τουρκοκυπριακή Περιουσία μπορεί να αποτελεί την κατοικία της οικογένειάς του, την επαγγελματική του στέγη ή το μέσο για τη δημιουργία και διατήρηση μιας βιώσιμης επιχείρησης.
Ως εκ τούτου, η οικονομική αποτελεσματικότητα, σύμφωνα με την Υπηρεσία, θα πρέπει να συνδυάζεται με κοινωνική ευαισθησία, ίση μεταχείριση και αντικειμενικά κριτήρια.
Στόχος μια «Υπηρεσία-πρότυπο»
Ο τελικός στόχος της μεταρρύθμισης είναι, σύμφωνα με τη Διευθύντρια της Υπηρεσίας κυρία Ανθή Λακκοτρύπη, η δημιουργία μιας «Υπηρεσίας-πρότυπο».
Μιας Υπηρεσίας στην οποία ο πολίτης δεν θα χρειάζεται να γνωρίζει ποιος χειρίζεται την αίτησή του για να ξέρει πώς αυτή θα αντιμετωπιστεί, αλλά θα γνωρίζει εκ των προτέρων τη διαδικασία, τα κριτήρια, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του.
Παράλληλα, στόχος είναι να μπορεί να παρακολουθεί, στον βαθμό που αυτό είναι εφικτό, την πορεία της αίτησής του μέσω ενός σύγχρονου πληροφοριακού συστήματος.
Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι πως η εμπιστοσύνη γύρω από τη διαχείριση των Τουρκοκυπριακών Περιουσιών δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο σε εξαγγελίες.
«Η εμπιστοσύνη δεν κερδίζεται μόνο μέσα από δηλώσεις ή μέσα από την ανακοίνωση αλλαγών. Οικοδομείται μέσα από συνέπεια και, κυρίως, μέσα από αποτελέσματα, τα οποία μπορούν να αξιολογηθούν», ήταν το χαρακτηριστικό μήνυμα της Διευθύντριας.
Η έναρξη της διαδικασίας εφαρμογής του ISO 37001 αποτελεί έτσι το επόμενο βήμα μιας ευρύτερης προσπάθειας αλλαγής του τρόπου διαχείρισης των Τουρκοκυπριακών Περιουσιών, με ζητούμενο περισσότερη διαφάνεια, έλεγχο, λογοδοσία και ίση μεταχείριση των πολιτών.
